C. II. DÜNYA SAVAŞI’NIN SONUÇLARI

1. Savaşın Sona Ermesinde Etkili Olan Konferanslar ve Belgeler

Savaşın son dönemi ile savaş sonrasında dünya düzenini şekillendiren üç temel gelişme öne çıkmıştır:

• Atlantik Bildirisi (14 Ağustos 1941): ABD Başkanı Roosevelt ile İngiltere Başbakanı Churchill tarafından yayımlanmıştır. Savaştan sonra toprak kazanılmayacağı, halkların kendi kaderini kendilerinin belirleyeceği (self-determinasyon) ve barış sonrası silahsızlanmaya gidileceği duyurulmuştur.
• Yalta Konferansı (4–11 Şubat 1945): Stalin, Roosevelt ve Churchill katılmıştır.
  • Almanya ve Berlin’in işgal bölgelerine ayrılması kararlaştırılmıştır.
  • Birleşmiş Milletler Teşkilatına kurucu üye olabilmek için 1 Mart 1945’e kadar Almanya ve Japonya’da savaş ilan etme şartı getirilmiştir.
  • BM Güvenlik Konseyi daimi üyelerine (ABD, SSCB, İngiltere, Fransa, Çin) veto yetkisi tanınmıştır.
• Potsdam Konferansı (17 Temmuz – 2 Ağustos 1945): ABD, İngiltere ve SSCB liderlerinin katılımıyla Almanya’nın teslim olmasından sonra toplanmıştır. Almanya’nın dört işgal bölgesine (ABD, SSCB, İngiltere, Fransa) ayrılması, Nazi varlığının tasfiye edilmesi, savaş suçlularının yargılanması ve Almanya’nın savaş tazminatı ödemesi kararlaştırılmıştır.

2. II. Dünya Savaşı’nın Siyasi Sonuçları

• İki Kutuplu Dünya ve Soğuk Savaş: Siyasi güç merkezi olan Avrupa güç kaybetmiştir. ABD (Monroe Doktrini’ni terk ederek) ve SSCB dünyanın iki “süper gücü” hâline gelmiş ve aralarında Soğuk Savaş dönemi başlamıştır.
  • Batı Bloku: ABD liderliğinde liberal/demokratik devletlerce kurulmuş, askerî kanadı NATO olmuştur.
  • Doğu Bloku: SSCB liderliğinde komünist devletlerce kurulmuş (“Demir Perde”), askerî kanadı Varşova Paktı olmuştur.
• Sömürgeciliğin Çöküşü (Dekolonizasyon): İngiltere ve Fransa savaşı kazanmalarına rağmen büyük güç kaybına uğramış; Atlantik Bildirisi’nin etkisiyle Orta Doğu, Asya ve Afrika’da başlayan millî kurtuluş hareketleri sonucunda sömürgelerini kaybetmişlerdir.
• Rejim Değişiklikleri ve İşgaller:
  • İtalya ve Almanya’da faşizm ve Nazizm rejimi tasfiye edilmiştir.
  • İtalya’da 1946 halk oylamasıyla cumhuriyet ilan edilmiştir.
  • Japonya ABD ordularının işgaline uğramış; ordusuz, savaşı yasaklayan demokratik bir anayasa kabul etmiştir.

3. II. Dünya Savaşı’nın Ekonomik Sonuçları

• Üretim Çöküşü ve Enflasyon: Şehirlerin bombalanması sonucu tarım ve sanayi üretimi durma noktasına gelmiş, yüksek hiperenflasyon ve kıtlık baş göstermiştir. Birçok ülkede temel gıda maddeleri karneye bağlanmıştır.
• Kadınların Ekonomik Rolü: Erkek iş gücünün cephelerde kaybolması nedeniyle kadınların üretimdeki ve sosyal hayattaki rolü artmıştır.
• Bretton Woods Konferansı (Temmuz 1944): ABD’de 44 ülkenin katılımıyla toplanmış ve yeni küresel finansal sistem kurulmuştur:
  • Küresel ekonomiyi ve ticareti düzenlemek amacıyla IMF (Uluslararası Para Fonu) ve WB (Dünya Bankası) kurulmuştur.
  • Uluslararası ticaret ve rezervler için ABD Doları temel para birimi kabul edilmiştir.

4. Toplumsal Sonuçlar, İnsan Hakları ve Suçluların Yargılanması

• Devasa Can Kaybı: Savaşta 55-60 milyon arasında insan hayatını kaybetmiştir; bu kayıpların %67’si sivil halktan oluşmuştur. En çok insan kaybeden devlet 20 milyon kayıpla SSCB (nüfusunun %13’ü), oransal olarak en çok kaybeden ise nüfusunun %16’sını (6 milyon) kaybeden Polonya olmuştur.
• Uluslararası Savaş Mahkemeleri:
  • Savaş suçlularını yargılamak amacıyla Nürnberg Mahkemesi (Alman Nazi liderleri için) ve Tokyo Mahkemesi (Japon yöneticileri için) kurulmuştur. Tarihte ilk kez kişiler işledikleri uluslararası insanlık suçlarından ötürü bireysel olarak yargılanmışlardır.
• Uluslararası İnsan Hakları Sözleşmeleri:
  • Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi (9 Aralık 1948): BM tarafından kabul edilmiş, Türkiye bu sözleşmeyi 23 Mart 1950’de onaylamıştır.
  • İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi (10 Aralık 1948): BM tarafından yayımlanmış, Türkiye 27 Mayıs 1949’da onaylamıştır.

5. Orta Doğu’nun Yeniden Şekillenmesi ve İsrail’in Kuruluşu

• Filistin Sorunu: İngiltere’nin 1917 Balfour Deklarasyonu ile başlattığı süreç, savaştan sonra Yahudilerin kurduğu Haganah ve İrgun gibi örgütlerin Filistinlilere yönelik saldırılarıyla tırmanmıştır.
• İsrail Devleti (1948): İngiltere’nin bölgeden çekilip konuyu BM’ye devretmesi sonrası 1948’de İsrail Devleti kurulmuş ve günümüze kadar süren Filistinli Mülteciler Sorunu başlamıştır.

📌 YAZILI SINAVI İÇİN HIZLI HİLE / ŞİFRE TABLOSU